Nếu không… thì
Diễn đạt 'nếu không... thì không thể'. Nhấn mạnh điều kiện tiên quyết: phải làm A trước thì mới có thể B.
Hội thoại và văn viết đều dùng được.
Vế sau thường là phủ định: わからない, できない, 始まらない. Nhấn mạnh tính bắt buộc của điều kiện. Gần nghĩa なければ nhưng mạnh hơn.
やってみないことには、わからない。
Không thử thì không biết.